Jury Rapport Henri Nouwen Manuscriptprijs 2000 |
Last modified: 05 June 2006 22:46:00 |
|
Jury Rapport/Advies 16 12 2000 Dames en heren, Vanavond is een heugelijke avond, want vanavond zetten wij een traditie in gang. Voor het eerst in de geschiedenis zal de Henri Nouwenprijs worden uitgereikt: een prijs voor een manuscript waarin op een eigentijdse en aanstekelijke wijze het thema ‘spiritualiteit’ aan de orde wordt gesteld en dat daardoor bijdraagt aan het herkennen van God in deze tijd. Het verheugt mij u nu al namens de jury te kunnen meedelen dat iemand er inderdaad in geslaagd is zo’n manuscript te schrijven! Maar het doet ons verdriet dat ik degene ben die u hiervan op de hoogte mag stellen. Onze voorzitter, Carl Niehaus - tot voor kort Nederlands ambassadeur van Zuid-Afrika - is door ziekte helaas niet in staat om hier vanavond aanwezig te zijn. Wij betreuren dat zeer en wensen hem vanaf deze plaats een spoedig herstel. De enige pleister op de wonde is misschien dat Carl Niehaus zich geheel kan vinden in het oordeel van de jury, zodat hij hier vanavond althans in de geest van harte aanwezig is. De Henri Nouwen Manuscript Prijs is een initiatief van de Henri Nouwen Stichting. Deze stichting is voornemens om de prijs eens in de twee jaar uit te reiken - een geldbedrag van fl. 5500,- of, eigentijdser, 2500 euro. Uitgeverij Lannoo heeft zich verplicht het winnend manuscript in boekvorm uit te geven. De Henri Nouwen Manuscript Prijs is een nieuw initiatief. En dat betekent dat initiatiefnemers en jury met meer dan gemiddelde belangstelling uitzagen naar de inzendingen die binnen zouden komen. Want wat mag je verwachten wanneer je oproept tot het schrijven van een tekst die vorm geeft aan een zo rijk, maar ook zo ongrijpbaar thema als spiritualiteit? Durven mensen zich eigenlijk wel te wagen aan een tekst die - zoals de eis luidde - moest bijdragen aan het herkennen van God in deze tijd? En is het mogelijk om via het instrument van een prijsvraag het denken over spiritualiteit in het Nederlands taalgebied te stimuleren, en wel op zo’n manier dat het resultaat - geheel in de geest van Henri Nouwen - toegankelijk is voor een breed publiek? Om met een antwoord op die laatste vraag te beginnen: ja, dat blijkt mogelijk. Jury en initiatiefnemers zijn overrompeld door het grote aantal inzendingen - 47 in totaal. Bij wijze van vroegtijdig kerstpakket ontvingen wij in de maand augustus dozen vol manuscripten, zo vol dat bij een enkel jurylid mogelijk zelfs een klein gevoel van spijt opkwam over de royale toezegging om deze taak op zich te nemen. Spijt die overigens werd weggenomen door de aangename verrassing over de kwaliteit van veel inzendingen. Het lezen van de vele en veelzijdige manuscripten bleek in het algemeen een aangenaam en ook zeer leerzaam tijdverdrijf. Leerzaam, want ook al beschik je als jurylid vooraf over een reeks kriteria waaraan een inzending moet voldoen om de voorrondes te halen, pas gaandeweg is het mogelijk in woorden te vangen wat de ene inzending wel en de ander minder geslaagd maakt. Spiritualiteit blijkt niet alleen een populair, maar ook een kwetsbaar thema. En een tekst over spiritualiteit moet doorleefd zijn, oorspronkelijk en verrassend van taal om ook werkelijk door te kunnen dringen tot het hart van de lezer. En dat laatste is een noodzakelijke voorwaarde om te kunnen bijdragen tot het herkennen van God in deze tijd. Henri Nouwen zei het zelf ooit zo: ‘Een geestelijke tekst moet confronteren en inspireren. Confrontatie daagt ons uit onze zonden te belijden en ons te bekeren; inspiratie zet ons aan weer op te zien met nieuwe moed en zelfvertrouwen.’ Varianten op het schema ‘Ik zal u eens even vertellen hoe het zit’ - ik chargeer - vielen voor de jury af. Maar juist in dit opzicht verraste de kwaliteit van de inzendingen. Veel auteurs hebben het aangedurfd om in hun tekst zichzelf op het spel te zetten, en hebben een poging gedaan door te dringen tot hun eigen zoekende omgang met het onderwerp. Onder de inzendingen zijn er verschillende die het verdienen gepubliceerd te worden of tenminste dusdanig bewerkt en omgewerkt dat zij voor uitgave geschikt zijn. Uitgeverij Lannoo zal hiertoe in de komende maanden de nodige initiatieven ontplooien. Maar in de afweging van de jury ging het tenslotte tussen twee inzendingen. De ene inzending is het uiterst authentieke relaas van de manier waarop de auteur zoekt naar de mogelijkheid van een geestelijk volwaardig en evenwichtig leven in een lichaam dat zich verzet en hapert, als een lastige vriend met wie niettemin vriendschap gezocht en gevonden wordt. De toon is aangenaam direct, hier en daar bijna argeloos, de taal is verrassend en de beelden zijn trefzeker gekozen, al is het geheel hier en daar wat fragmentarisch. Het enthousiasme van de jury werd bovendien aangewakkerd door de indruk dat het hier een relatief jonge auteur betrof, die uitstekend in staat blijkt over te dragen hoe en wanneer geloven uitdaagt en inspireert. De andere inzending verraste om te beginnen door de vorm. Waar de jury vooral min of meer beschouwend proza had verwacht, bleek hier ineens een auteur erin geslaagd te zijn het thema te vangen in een roman. Via het verhaal van de strijd èn verbondenheid tussen een dochter en haar moeder wordt de lezer meegenomen, meegesleept zelfs hier en daar, op weg naar een eigen en eigentijds geloof van de dochter. De traditionele katholieke geloofsvoorstellingen van de moeder hebben de dochter niets meer te bieden, maar zij neemt met dat ‘niets’ geen genoegen. Zij zoekt verder. En vindt. De taal is origineel en sprankelend, de opzet overtuigt. Dit werk is af. Henri Nouwen schreef: ‘Hoe kunnen we aan inspiratie en confrontatie vormgeven? Ik beperk me tot één suggestie: vertel eens een verhaal. Dikwijls kunne gloedvolle mensen met een groot geloof anderen vlugger confronteren en inspireren dan verbleekte geloofsdogma’s. Een opmerkelijke eigenschap van het verhaal is dat het ruimte schept. In een verhaal kun je wonen, je kunt er in rondwandelen en er je eigen plaats in vinden. Het verhaal confronteert maar onderdrukt niet. Het verhaal noodt ons tot een ontmoeting, een dialoog, een wederzijdse uitwisseling van wat ten diepste in ons leeft.’ Het zijn dergelijke overwegingen die bij de keuze van de jury tenslotte de doorslag hebben gegeven. Het is dan ook met groot genoegen u te kunnen meedelen dat de Henri Nouwen Manuscript Prijs van het jaar 2000 wordt toegekend aan de auteur van Sub Rosa (naam?). En eveneens van harte feliciteert de jury de auteur van Talita Koemi - meisje, sta op - met een eervolle vermelding. Namens Carl Niehaus, Veerle Draulans, Peter Vande Vijvere, Ilse Bulhof Jacobine Geel Jury HNMP 2000 (Aldus uitgebracht aan en aanvaard door het bestuur van de Henri Nouwen Stichting.) |