Jury Rapport Henri Nouwen Manuscriptprijs 2004 |
Last modified: 05 June 2006 22:46:00 |
|
De kernwaarden van leven en werk van Henri Nouwen weerklinken in vele van zijn geschriften: de ervaring van Gods liefde door angst, twijfel en gebrokenheid heen. Deze spiritualiteit wordt herkend door tal van mensen - zeker door mensen die zelf ervaringen van angst, twijfel en gebrokenheid kennen of nabij zijn - binnen en buiten het Nederlandse taalgebied. Er zijn dit jaar maar liefst 34 manuscripten door de jury beoordeeld: negen manuscripten van Vlaamse auteurs en 25 van Nederlandse auteurs. Het aantal en het gehalte ervan waren voor de jury een bewijs hoe sterk dit spiritueel - door de herkenning van God in deze tijd - gevoede engagement met mensen in hun kwetsbaarheid leeft. De jury werd gevormd door Jurjen Beumer, Ilse Bulhof, Veerle Draulans, Peter Vande Vijvere en Ernst Hirsch Ballin, en werd terzijde gestaan door Lieven Sercu van Uitgeverij Lannoo en Laurent Nouwen. De inzendingen zijn anoniem beoordeeld; pas na vaststelling van het winnende manuscript en de toekenning van eventuele eervolle vermeldingen neemt de jury kennis van de onder gesloten couvert verstrekte namen. Aantal en gehalte van de inzendingen overtroffen nog de oogst van 2002. Zo bezien was de taak van de jury tegelijk mooi en moeilijk. Een aantal manuscripten moest, soms met spijt, buiten verdere beschouwing worden gelaten omdat niet aan de reglementaire criteria voor de omvang was voldaan. Andere waren op onderdelen prijzenswaardig, maar zouden verdere bewerking behoeven of hadden andere kwaliteiten dan waarop de Henri Nouwen manuscriptprijs is gericht. Veel manuscripten waren boeiend en meer dan lezenswaardig en met haast tastbare volledige persoonlijke inzet en openheid geschreven. De leden van de jury realiseerden zich dat ieder der inzenders door publicatie graag zijn of haar getuigenis met anderen zou willen delen. Na diverse leesrondes en overleg werden uiteindelijk acht manuscripten in de eindselectie betrokken. Op drie daarvan gaan wij nader in. Gelet op de kwaliteiten van de manuscripten heeft de jury besloten gebruik te maken van de reglementaire mogelijkheid manuscripten naast het winnende ook twee eervol te vermelden. De jury wil allereerst eervol vermelden het manuscript "Het Woord en de Windroos". Dit is een frisse, stilistisch erg knappe en originele getuigenis in briefvorm van een protestante die zich tot het katholicisme aangetrokken voelt. De tekst is niet-ideologisch en authentiek. Markant is de beleving van de natuur als 'openbaringsboek' van God. In dit manuscript proef je dat spiritualiteit leven is en God zich openbaart als de wijkende horizon van een pelgrimage. Dit alles is intelligent en erudiet verwoord, niet-sentimenteel en toch in een zeer brede zin humaan. De auteur van dit manuscript is Mary Muller uit Hilversum. Evenzeer eervol vermeld wordt het manuscript "Het oneindig heden. Fragmenten. " Een intrigerende tekst, die boeit door de complexiteit van tijd en ruimte die in de tekst op soms mysterieuze wijze door elkaar verweven worden tot een postmoderne puzzel van fragmenten. Het boek laat het zoekproces naar de kernboodschap van het verhaal over aan de lezer, maar zet duidelijk op het spoor van de grote basisvragen uit deze tijd. Tegen de achtergrond van recente ontwikkelingen in een multiculturele en multireligieuze samenleving, is het geschetste doolhof van tijden en plaatsen van een verrassende actualiteit,. Het maakt duidelijk dat mensen, over grenzen van tijd, geografische ruimte en levensbeschouwelijke specificiteit heen, uiteindelijk zoeken naar antwoorden op dezelfde basisvragen. "Het oneindig heden" vraagt om traag en bedachtzaam gelezen te worden en draagt de potentie in zich spraakmakend te zijn. De auteur van dit eervol vermelde manuscript is Tineke Croese uit Spijkenisse. Dan het winnende manuscript. Een tekst die de gehele jury heeft gefascineerd en geraakt. Het onderwerp is een spiritualiteit van het chronisch ziek-zijn. De auteur gaat diep in op de vragen die in een gelovige levenshouding worden opgeroepen door dingen die mensen in de vorm van een niet heelbare ziekte overkomen. Vertrekpunt is niet de ziekte als een gemis aan gezondheid, een kwaad, maar als waarde, omdat de zieke als zieke in het leven staat. Daarmee verwerpt de auteur het kwetsende beeld van ziek-zijn als beeld van - of straf voor - de zonde. In de Bijbel vindt hij twee visies op het ziek-zijn in relatie tot God: de ene die God ziet als degene die ziekte oplegt en afwendt naar verdienste (ziekte als afrekening), de andere die God juist los van of tegen de verdiensten van mensen in, hen met ziekte ziet treffen, zoals Job (ziekte als beproeving). Het verhaal van koning Asa van Juda is een van de verhalen die worden herverteld om te verduidelijken hoe deze koning zijn gebreken uiteindelijk weet te aanvaarden. Het manuscript begint met de uitdaging die van Nietzsche uitgaat, in het bijzonder van diens "Kranken-Optik" - en het komt uit bij een christologie die het mogelijk maakt om onder het kruis te vieren. Ziekte is niet zoiets als de kruisiging, en Gods grootheid passeert de tegenstelling van ziekte als afrekening of als beproeving. Zo komt de auteur tot een prachtige kernachtige zin, waarmee hij beide gedachtegangen terechtwijst: God lijkt daar, in die gedachtegangen, "te moeten gehoorzamen aan de profeten, in plaats van andersom": en hij stelt daar een eigen visie over het "diepe niet weten" tegenover. De tekst is hoogst doorleefd, inspirerend en bijbels. Henri Nouwen, die zelf in terugblik op zijn bijzondere levensloop is herkend als een "gewonde profeet", en als vrucht daarvan kon zeggen dat God uitnodigt tot vieren, werkt hier door, zonder dat de auteur in navolging blijft hangen. Het manuscript houdt zich bezig met vragen die mensen in onze tijd beroeren, zowel nu een groeiend deel van de bevolking een ouderdom bereikt die met ziekten en gebreken gepaard gaat, als wegens de vraag naar God. Dit winnende manuscript draagt als (voorlopige?) titel "Melaatse Voeten" en is van de hand van Dick Stap uit Terneuzen. Aan hem wordt dit jaar de Henri Nouwen Manuscriptprijs toegekend. Utrecht, 27 november 2004 Namens de jury, Ernst M.H Hirsch Ballin, voorzitter. |